téarma.ie foclóir.ie teanglann.ie gaois.ie logainm.ie
Ar ais chuig leagan don scáileán Back to screen version
An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge
The National Terminology Database for Irish
Gach réimse All domains
Literature Litríocht »  Historical Usage »  Stairiúil »  Mythology »  Miotaseolaíocht »  African Mythology »  Miotaseolaíocht na hAfraice »  Babylonian Mythology »  Miotaseolaíocht na Bablóine »  Byzantine Mythology »  Miotaseolaíocht na Biosáinte »  Chinese Mythology »  Miotaseolaíocht na Síne »  Egyptian Mythology »  Miotaseolaíocht na hÉigipte »  Greek Mythology »  Miotaseolaíocht na Gréige »  Icelandic Mythology »  Miotaseolaíocht na hÍoslainne »  Indian Mythology »  Miotaseolaíocht na hIndia »  Mesopotamian Mythology »  Miotaseolaíocht na Measpatáime »  Mexican Mythology »  Miotaseolaíocht na Meicsiceach »  Minoan Mythology »  Miotaseolaíocht na Mionóch »  Norse Mythology »  Miotaseolaíocht na hIorua »  Persian Mythology »  Miotaseolaíocht na Peirse »  Peruvian Mythology »  Miotaseolaíocht Pheiriú »  Roman Mythology »  Miotaseolaíocht na Róimhe »  Scandinavian mythology »  Miotaseolaíocht na Lochlannach »  Japanese Mythology »  Miotaseolaíocht na Seapáine »  Sumerian Mythology »  Miotaseolaíocht na Súiméire »  Science Fiction »  Ficsean Eolaíochta »  Drama »  Drámaíocht »  Theatres & Ticketing »  Amharclanna & Ticéadadaíocht »  Theatre Conventions »  Coinbhinsiúin Amharclannaíochta »  Theatre Areas »  Limistéir Amharclainne »  Theatre Staff »  Foireann Amharclainne »  Audience »  Lucht Féachana »  Actor's Life »  Saol Aisteora »  Acting Techniques »  Teicnící Aisteoireachta »  Actors' Roles »  Rólanna Aisteoirí »  Employment as an Actor »  Fostaíocht Aisteoireachta »  Representative Organizations »  Eagraíochtaí Ionadaíochta »  Television Drama »  Drámaí Teilifíse »  Camera Work »  Obair Cheamara »  Television Production Techniques »  Teicnící Léiriúcháin Teilifíse »  Television Effects »  Éifeachtaí Teilifíse »  Scripting »  Scriptiú »  Drama Movements & Styles »  Gluaiseachtaí & Stíleanna Drámaíochta »  Drama Constituents »  Comhdhéanamh Dráma »  Drama Motifs »  Móitífeanna Drámata »  Scripts & Drama Verse Forms »  Scripteanna & Véarsaíocht Dhrámata »  Drama Action »  Aicsean Drámata »  Music in Drama »  Ceol Drámata »  Drama Plots »  Plotaí Drámata »  Versions of a Play »  Leaganacha Dráma »  Drama Productions »  Léirithe Drámaíochta »  Stage Make-up »  Smideadh Stáitse »  Stage Costumes »  Cultacha Stáitse »  Cast »  Cliar Aisteoirí »  Casting »  Roghnú Aisteoirí »  Drama Rehearsals »  Cleachtaí Drámaí »  Stage Directions »  Treoracha Stáitse »  Audience Response »  Glacadh Lucht Féachana »  Music in Productions »  Ceol sa Léiriú »  Production Team »  Foireann Léirithe »  Drama Organisations & Festivals »  Eagraíochtaí & Féilte Drámaíochta »  Staff »  Foireann »  Dramatists »  Drámadóirí »  Dramatists' Works »  Saothair Dhrámadóirí »  Drama Prizes & Awards »  Duaiseanna & Gradaim Dhrámaíochta »  Theatrical Entertainments »  Siamsaí Amharclainne »  Drama Characters »  Pearsana Drámata »  Drama Types »  Cineálacha Dráma »  Stage »  An Stáitse »  Special Effects »  Éifeachtaí Speisialta »  Props »  Fearas Stáitse »  Stage Sets »  Seiteanna Stáitse »  Stage Scenes »  Radhairc Stáitse »  Stage Equipment »  Trealamh Stáitse »  Stage Crew »  Foireann Stáitse »  Stage Lighting »  Soilsiú Stáitse »  Techniques & Processes »  Teicnící & Próisis »  Materials & Equipment »  Ábhair & Trealamh »  Criticism & Appreciation »  Critic & Léirthuiscint »  Drama Companies »  Compántais Drámaíochta »  Advice »  Comhairleoireacht »  Dramatic Genres »  Seánraí Drámaíochta »  Drama Training »  Oiliúint Drámaíochta »  Key Personnel »  Eochairphearsanra »  Irish Literature »  Litríocht na Gaeilge »  Authoring »  Saothrú na Litríochta »  Folklore »  Béaloideas
Taispeáin ordlathas Show hierarchy
Roghanna Options
» 1 2 3 · · · · 48 49
GAuirscéalfir1
gu uirscéil, iol uirscéalta
Literature Illustrative intale in Early Modern Irish poetry.
A spouse, according to Brehon Law, but a term which most usually denoted the chief wife; wife of highest legal standing.
('grey dog', exile from overseas)
(eachtrannach, gan stádas dlíthiúil dá chuid féin aige)
SGAcús glas
GAfionaílbain3
gu fionaíola
SGAfingals
Often translated as 'fratricide' or 'parricide', but is wider in meaning to include wounding or slaying of any relative.
SGAfuidirs
A 'tenant at will' is settled by the lord (flaith) on a portion of the latter's land; his services to the lord are always undefined. Although his condition is semi-sevile, he retains the right to abandon his holding on giving due notice to the lord and surrendering to him two thirds of the produces husbandry.
GAmurchoirthefir4
gu murchoirthe, iol murchoirthí
One come form overseas; a foreigner, often distinguished from a deoraid (who has been exiled).
A technical term for the hereditary serf or villain who holds a parcel of land in return for uncertain services and is adscriptous glebae, passing as an appurtenance should the land be alienated.
GAdearbhfhinebain4
gu dearbhfhine, iol dearbhfhinte
SGAderbfines
Family group of four generations comprising one person, ie. the grandfather of the individual, and his father, his brothers, their children, his paternal uncles, and their children and grandchildren.
SGAdíbads
Inheritable property of a deceased person, according to Brehon Law.
(prosody)
GArinnbain2
gu rinne, ai reanna, gi reann
(prosóid)
(Litríocht, Critic liteartha) An focal deireanach i líne véarsaíochta
GAaicillbain2
gu aicille
Literature Rhyme between final word of one line and a word in interior of next line.
Litríocht Rím idir an focal deireanach de líne amháin filíochta agus focal i lár na chéad líne eile.
GAairdrinnbain2
gu airdrinne
Literature Second word of rhyming end-pair in deibhidhe metre, one syllable longer than its rhyming partner.
Litríocht An dara focal i bpéire focal atá ag déanamh ríme lena chéile ag deireadh na línte sa mheadaracht deibhidhe, is a bhfuil siolla sa bhreis ar an gcéad fhocal ann.
FÉACH FREISIN · SEE ALSO
# rinn
GAbreacadhfir
gu breactha
Literature Metrical embellishment involving repeated vowel patterns and/or multiple rhymes between identical words.
Litríocht Deismireacht mheadarachta a mbíonn athrá ar ghutaí agus/nó ilrímeanna idir focail chomhionanna le fáil inti.
GAbrúilingeachtbain3
gu brúilingeachta
Literature Syllabic verse on the pattern of dán díreach, with equally stringent rules, but allowing simpler forms of rhyme.
Litríocht Véarsaíocht shiollach ar mhúnla an dána dhírigh, le rialacha diana den chineál céanna, ach a cheadaíonn foirmeacha níos simplí ríme.
GAcaoineadhfir
gu caointe, iol caointe
Literature A form of metre (common in elegies).
Literature » Historical Usage Imperfect rhyme requiring identity of vowels and agreement of consonants in quality.
Literature Perfect rhyme requiring identity of vowels and agreement of consonants in class and quality.
GAcrosántachtbain3
gu crosántachta
Literature Comic genre comprising prose and verse in syllabic snéadhbhairdne metre.
Litríocht Seánra grinn le prós agus véarsaíocht sa mheadaracht shiollach snéadhbhairdne.
Literature (Irish) syllabic poetry; strict syllabic verse.
Litríocht Filíocht shiollach (na Gaeilge); véarsaíocht shiollach le dianrialacha dochta.
GAdearbhúfir
gu dearbhaithe, iol dearbhuithe
Literature Defamatory literary genre on the subject of marital infidelity.
Literature Series of alliterating words unrelieved by either lenition or eclipsis.
Litríocht Sraith uamach focal gan séimhiú ná urú.
GAdúnadhfir
gu dúnta
Literature Closure of poem in syllabic metre through repetition of opening phrase, word, syllable, or letter at end of poem.
GAiarchomharcfir1
gu iarchomhairc, ai iarchomhairc, gi iarchomharc
Literature Last word of poem repeating first word; binding quatrain of poem.
Litríocht An focal deireanach i ndán ag déanamh athrá ar an gcéad fhocal; an rann ceangail i ndán.
GAinscéalaíochtbain3
gu inscéalaíochta
Literature Technique of placing a story within a story.
GAleathrannfir1
gu leathrainn, ai leathrainn, gi leathrann
Literature First or second pair of lines in a four-line verse.
(of verse form)
GAlúibínfir4
gu lúibín, iol lúibíní
Literature A dialogue in song with a refrain between verses.
Litríocht Amhrán agallaimh le loinneog idir na véarsaí.
GAóglachasfir1
gu óglachais
Literature Loose syllabic metre.
Litríocht Meadaracht shiollach scaoilte.
(stressed syllable)
GArinnbain2
gu rinne, ai reanna, gi reann
(siolla aiceanta)
Literature The first word of a rhyming end-pair in deibhidhe metre.
Litríocht An chéad fhocal i bpéire focal a dhéanann comhardadh deireadh líne lena chéile i meadaracht an deibhidhe.
FÉACH FREISIN · SEE ALSO
# airdrinn
Literature Rhyme (in deibhidhe metre) between stressed syllable at end of line and unstressed syllable of longer word at end of following line.
Litríocht An rím (i meadaracht an deibhidhe) a dhéantar idir an siolla aiceanta ag deireadh líne amháin agus an siolla neamhaiceanta san fhocal le siolla breise ag deireadh na chéad líne eile.
GAroscfir1
gu roisc, ai roisc, gi rosc
Literature (Type of) rhetorical verse composition; rhapsodical chant; (Early Irish) alliterative verse.
Litríocht Cineál reitriciúil véarsaíochta; cantaireacht rapsóideach; véarsaíocht uamach (Luath-Ghaeilge).
(prostitute, loose woman)
GAmeirdreachbain2
gu meirdrí, ai meirdreacha, gi meirdreach
striapachbain2
gu striapaí, ai striapacha, gi striapach
(bean choiteann nó scaoilte)
Literature Poem consisting of three syllabic quatrains and a quatrain in stressed metre.
Litríocht Dán atá comhdhéanta de thrí rann shiollacha agus rann amháin i meadaracht an amhráin.
ENABCs
(letters, symbols, etc.)
GAaibidilbain2
gu aibidle, iol aibidilí
aibítirbain2
gu aibítre, iol aibítrí
(shorten)
GAgiorraighbr
abr giorrú, aidbhr giorraithe
abridges time
giorraíonn am
abridges text
giorraíonn téacs
GAgiorrúfir
gu giorraithe, iol giorruithe
(complete and unlimited, e.g. power)
(summary of longer text)
GAachoimriúfir
gu achoimrithe, iol achoimrithe
coimriúfir
gu coimrithe, iol coimrithe
achoimrebain4
gu achoimre, iol achoimrí
(cuntas achomair ar théacs)
the classification of these judgements, the drawing up and publication of translations and abstracts
rangú na mbreithiúnas sin, aistriúcháin agus achoimrí a dhréachtú agus a fhoilsiú
GAacadamhfir1
gu acadaimh, ai acadaimh, gi acadamh
GAsaoithiúlachtbain3
gu saoithiúlachta
eagnabain4
gu eagna, iol eagnaí
gaoisbain2
gu gaoise
saíochtbain3
gu saíochta
eagnaíochtbain3
gu eagnaíochta
She lays claim to wisdom.
Maíonn sí go bhfuil sí gaoiseach .
(description)
GAcuntasfir1
gu cuntais, ai cuntais, gi cuntas
GAcruinneasfir1
gu cruinnis
beachtasfir1 dímholta/superseded
gu beachtais
unless they have reasonable doubt as to the accuracy of the information
mura bhfuil amhras réasúnta orthu maidir le beachtas na faisnéise
GAacrainmfir4
gu acrainm, iol acrainmneacha
Abbreviation made up of the initial letters of the components of the full form of the designation or from syllables of the full form and pronounced syllabically
Giorrúchán déanta as túslitreacha comhpháirteanna an téarma iomláin nó as siollaí an téarma iomláin agus a fhuaimnítear siolla ar shiolla
GAacrastaicbain2
gu acrastaice, iol acrastaicí
ENacts
(thing done)
GAgníomhfir1
gu gnímh, iol gníomhartha
(rud a dhéantar)
ENactors
(one who acts, gets things done)
GAgníomhaífir4
gu gníomhaí, iol gníomhaithe
» 1 2 3 · · · · 48 49