tearma.ie logainm.ie ainm.ie dúchas.ie gaois.ie scéalta nua/news · Fiontar agus Scoil na Gaeilge

Eolas faoin ábhar

Foilseacháin an Choiste Téarmaíochta

Ba chóir a thabhairt faoi deara go bhfuil eagarthóireacht á déanamh ar an mbunachar go seasta agus más ea nach bhfuil sonraí na bhfoclóirí seo ar aon dul leis na leaganacha foilsithe i gcónaí.

Ábhar ó bhunachar IATE

Tá téarmaí a sholáthair Fiontar agus Scoil na Gaeilge do bhunachar téarmaí an Aontais Eorpaigh (iate.europa.eu) foilsithe sa Ghluais Bhreise. Tuilleadh eolais…

An ghluais bhreise: ábhar eile

Tá leagan den fhoclóir seo thíos curtha leis an nGluais Bhreise:

  • Ó Maonaigh, an Maorsháirsint Nollaig (Eag.) (2007). Foclóir Béarla-Gaeilge de Théarmaí Míleata agus de Théarmaí Gaolmhara Eile. Foilsithe ag Óglaigh na hÉireann.

Rinneadh mionchóirithe eagarthóireachta ar an ábhar seo, in oiriúint don Ghluais. Ní cuid de chóras faofa téarmaí Fhoras na Gaeilge é.

Cnuasach de Théarmaíocht na Ríomhaireachta agus na Ríomheolaíochta

Tá coincheapa nua á dtiomsú ag Fiontar agus Scoil na Gaeilge (faoi chonradh 2014–2017) i réimsí ilghnéitheacha na ríomhaireachta agus na ríomheolaíochta. Is bailiúchán forlíontach é seo, atá ag tógáil ar an téarmaíocht atá le fáil in tearma.ie cheana. Ní cnuasach cuimsitheach atá i gceist.

Táthar ag saothrú na réimsí seo a leanas: na meáin shóisialta, ríomhchluichíocht, ríomhchumarsáid, gléasanna móibíleacha, slándáil, ríomhchlárú agus bogearraí agus aipeanna. I gcás gach réimse, baileofar coincheapa nach bhfuil leagan údarásach Gaeilge acu go fóill. Féachfar le thart ar 200 coincheap a aimsiú in aghaidh an réimse ach braithfidh an líon sin ar chineál an réimse féin, a bhfuil de théarmaíocht ann agus an sciar den téarmaíocht sin nach bhfuil le fáil sa Ghaeilge cheana. Anuas ar na spriocréimsí seo, tiomsóidh Fiontar agus Scoil na Gaeilge téarmaíocht bhreise ó réimsí eile ríomhaireachta.

Tá painéal saineolaithe ag cur comhairle ar Fiontar agus Scoil na Gaeilge maidir leis an obair seo. Foilseofar na téarmaí ar tearma.ie nuair a bheidh siad pléite agus faofa ag an gCoiste Téarmaíochta.

An Foclóir Nua Spóirt

Foclóir Béarla-Gaeilge/Gaeilge-Béarla de théarmaí spóirt a bhí mar sprioc ag an tionscadal seo. Is éard a bhí beartaithe téarmaíocht chomhaimseartha spóirt a sholáthar, bunaithe ar na réimsí spóirt is mó éileamh. Rinneadh taighde ar an téarmaíocht dhúchasach atá le fáil sna réimsí sin agus ceapadh téarmaí nua chomh maith. Fiontar agus Scoil na Gaeilge a rinne comhordú ar an tionscadal, i gcomhar leis an gCoiste Téarmaíochta. Bunaíodh fochoiste spóirt faoi choimirce an Choiste Téarmaíochta chun na téarmaí Gaeilge a chnuasaigh Fiontar agus Scoil na Gaeilge a bhreithniú. Tá baill an fhochoiste liostaithe anseo.

Tá aitheantas faoi leith ag dul do bhuíon tráchtairí spóirt a thug cabhair luachmhar don obair: Brian Tyers, Mícheál Ó Sé, Mártan Ó Ciardha, Mícheál Seoighe, Páidí Ó Lionáird agus Mac Dara Mac Donncha. Tá liosta cuimsitheach admhálacha ar fáil anseo.

Tá an foclóir dírithe ar acmhainní téarmaíochta ginearálta a chur ar fáil don réimse, le go mbeidh téarmaí cuí ar fáil d’aon phlé nó tráchtaireacht ar chúrsaí spóirt. Dírítear go háirithe ar na spóirt seo a leanas: babhláil; badmantan; boghdóireacht; bollaí; cadhcáil / canúáil; cispheil; cluichí eachtraíochta, cluichí geimhridh; cruicéad; daorchluiche; dornálaíocht; dreapadóireacht; eachaíocht; eitpheil; galf; gleacaíocht; gunnadóireacht; haca; haca oighir; iascaireacht; iomáint agus camógaíocht; leadóg; leadóg bhoird; liathróid láimhe (dúchasach); liathróid láimhe (Oilimpeach); lúthchleasaíocht; na healaíona comhraic; peil Ghaelach; pionsóireacht; póló; póló uisce; rásaíocht mhótair; rásaíocht chapall; rásaíocht con; rothaíocht; rugbaí; sacar; scuais; sléibhteoireacht; snámh; snúcar; tógáil meáchan; tumadóireacht.

I gcás gach cluiche, clúdaítear na réimsí seo a leanas: áiseanna agus trealamh; comórtais; eagraíochtaí rialaithe; rialacha agus réiteoireacht; teicníocht agus bearta.

Tá roinnt téarmaí ann atá coitianta i réimse an spóirt trí chéile. Is iad na mór-réimsí atá i gceist anseo ná: gortuithe spóirt; tástáil ar dhrugaí; rialacháin; saghsanna searrtha agus corpaclaíochta eile.

Áirítear ann freisin teideal gach spóirt a aithníonn Coiste Idirnáisiúnta na gCluichí Oilimpeacha agus na cinn eile is mó tábhacht agus iomrá; teidil na móreagraíochtaí spóirt agus na n-eagraíochtaí rialaithe náisiúnta agus idirnáisiúnta; agus teidil na mórchomórtas náisiúnta agus idirnáisiúnta.

Tá an foclóir á fhoilsiú ar líne de réir a chéile agus is féidir na téarmaí atá faofa ag an gCoiste Térmaíochta go dti seo a bhrabhsáil anseo.

An Foclóir Taibhealaíon agus Amharcealaíon

Foclóir Béarla-Gaeilge/Gaeilge-Béarla de théarmaí ealaíon atá mar sprioc ag an tionscadal seo. Beidh líon ard úsáideoirí ag an bhfoclóir seo i measc lucht foghlama agus labhartha na Gaeilge. Tá saibhreas láidir sna hamharcealaíona agus taibhealaíona in Éirinn. Tá oidhreacht bhisiúil sa drámaíocht dhúchasach, ceol traidisiúnta agus rince Gaelach againn agus iad go mór faoi athbheochan sa lá atá inniu ann. Déantar plé i bhfoilseacháin laethúla náisiúnta agus ar na meáin chraolta ar ghnéithe éagsúla de na healaíona agus beidh an foclóir seo ina ábhar suime ag criticeoirí agus léirmheastóirí freisin. Tá iliomad eagraíochtaí náisiúnta agus daoine aonair a eagraíonn féilte, ceardlanna agus imeachtaí eile ealaíon, ceoil agus drámaíochta trí mheán na Gaeilge agus beidh an foclóir seo ina áis thagartha acu.

Cuireadh tús leis an tionscadal seo ar 1 Aibreán 2011 mar chuid de Chéim IV de thionscadal focal.ie. Díríodh i dtosach ar na réimsí cuí a aithint, foinsí téarmaí ealaíon i mBéarla agus i nGaeilge a bhailiú, agus cur chuige a aontú leis an gCoiste Téarmaíochta. Ina dhiaidh sin, rinneadh taighde ar na téarmaí ealaíon réimse ar réimse. Bailíodh liostaí téarmaí Béarla ar dtús ó fhoinsí iontaofa ealaíon agus cruthaíodh iontrálacha téarmeolaíochta dóibh i mbunachar saincheaptha. Cuireadh eolas breise ar nós sainmhínithe, foréimsí agus comhchordachtaí leis na hiontrálacha úd. Cuireadh liostaí téarmaí chuig saineolaithe réimse ansin lena mbreithniú. Agus moltaí an tsaineolaí réimse curtha san áireamh cuireadh na téarmaí comhfhreagartha Gaeilge leis an réimse sin. Bunaíodh fochoiste ealaíon faoi choimirce an Choiste Téarmaíochta chun na téarmaí Gaeilge a chnuasaigh Fiontar agus Scoil na Gaeilge a bhreithniú. Tá baill an fhochoiste liostaithe anseo.

Bhí an taighde ar na téarmaí ealaíon i gcrích faoi dheireadh Chéim IV i mí an Mhárta 2014 ach tá an obair bhreithnithe idir lámha ag an gCoiste Téarmaíochta go fóill. Tá liosta cuimsitheach admhálacha ar fáil anseo.

Sonraí téarmaíochta: © 2006–2017 Foras na Gaeilge
Réiteach teicniúil: © 2006–2017 Fiontar agus Scoil na Gaeilge